فصل ۱۴: پارادوکس بنیان‌گذار و تکینگی آینده

انسان‌های عادی از ویژگی‌های شخصیتی به صورت یک توزیع نرمال (زنگوله‌ای) برخوردارند: اکثر مردم در میانه طیف قرار دارند و افراد اندکی در دو سر طیف دیده می‌شوند. اما بنیان‌گذاران استارتاپ‌ها (Founders) از یک توزیع کاملاً معکوس پیروی می‌کنند! کارآفرینان بزرگ تقریباً همیشه افرادی غیرمتعارف و دارای تناقض‌های شخصیتی افراطی هستند: آن‌ها هم‌زمان می‌توانند فقیر و ناگهان میلیاردها دلار ثروتمند باشند؛ هم یک نردِ منزوی و هم یک ستاره‌ی کاریزماتیک باشند؛ هم دیدگاهی عمیقاً درونی داشته باشند و هم بازیگران ماهر رسانه‌ای باشند.

برای درک اینکه چرا جامعه همواره بنیان‌گذاران را تا عرش بالا می‌برد و سپس ناگهان آن‌ها را به زیر می‌کشد، باید به ریشه‌های اسطوره‌شناسی و نظریه‌ی «بلاگردان» (Scapegoat) رنه ژیرار نگاه کنیم. از رومولوس و رموس (بنیان‌گذاران اسطوره‌ای رم) تا ادیپ شاه، بنیان‌گذاران همیشه افرادی غیرعادی و بیرون از هنجارهای جامعه بوده‌اند. وقتی جامعه دچار بحران می‌شود، توده‌ی مردم تقصیر را به گردن همان فرد متمایز و استثنایی می‌اندازند و او را قربانی می‌کنند؛ و عجیب آنکه پس از قربانی کردن یا طرد کردن او، دوباره همان فرد را تقدیس کرده و به جایگاه اسطوره‌ای بازمی‌گردانند!

در پایان کتاب، پیتر تیل افق دید را از یک استارتاپ به کل تمدن بشری گسترش می‌دهد. اگر به آینده‌ی کره‌ی زمین در دهه‌ها و سده‌های پیش رو بنگریم، فرشتگان تاریخ در برابر ما چهار الگوی ممکن قرار می‌دهند:

پیتر تیل هشدار می‌دهد که سناریوی «فلات پایدار» در دنیای با منابع محدود و رقابت فزاینده، در بلندمدت ناپایدار است و اگر حرکت رو به جلو متوقف شود، خطر سقوط به سناریوی نابودی جدی خواهد بود. بنابراین، ما چاره‌ای جز تلاش برای رقم زدن اوج‌گیری فناوری و ساختن آینده‌ای به مراتب بهتر نداریم.

آینده به خودی خود اتفاق نخواهد افتاد. اینکه ما به یک شکوفایی بی‌سابقه دست یابیم یا نه، بستگی به کاری دارد که امروز انجام می‌دهیم. ما نمی‌توانیم درخشش دنیای امروزی را بدیهی فرض کنیم؛ این وظیفه‌ی ماست که از صفر به یک گام برداریم تا نه تنها شرکت‌های بهتری بسازیم، بلکه جهانی بهتر و سرشار از شگفتی‌های تازه خلق کنیم.