فصل ۱: پرهیز از انتقاد و راز بزرگ تعامل با انسان‌ها (بخش اول: اصول ۱ و ۲)

دیل کارنگی کتاب خود را با یک حقیقت تکان‌دهنده در روان‌شناسی رفتار آغاز می‌کند: نود و نه درصد انسان‌ها تحت هیچ شرایطی خود را مقصر نمی‌دانند، مهم نیست که اشتباهشان چقدر فاحش و آشکار باشد. انتقاد کردن بیهوده است، زیرا بلافاصله فرد را در موضع تدافعی قرار می‌دهد و او را وا‌می‌دارد تا برای توجیه رفتار خود تلاش کند. علاوه بر این، انتقاد خطرناک است، چراکه ارزشمندترین دارایی روانی انسان یعنی غرور و احساس اهمیت او را جریحه‌دار کرده و حس کینه و رنجش عمیقی به جا می‌گذارد.

کرولیِ هفت‌تیرکش و آل کاپون؛ جنایتکارانی که خود را فرشته می‌دیدند

در سال ۱۹۳۱، پلیس نیویورک پس از یک محاصره مسلحانه سنگین، فرانسیس «کرولیِ دو هفت‌تیرکش» را که قاتلی خونسرد بود دستگیر کرد. در حالی که پلیس صدها گلوله به سمت مخفیگاه او شلیک می‌کرد، کرولی نامه‌ای آغشته به خون نوشت که در آن آمده بود: «زیر این کت، قلبی خسته اما مهربان می‌تپد؛ قلبی که حاضر نیست به هیچ موجود زنده‌ای آزار برساند.» او کمی پیش از آن، یک پلیس را تنها به خاطر درخواست گواهینامه به رگبار بسته بود و تا لحظه اعدام با صندلی الکتریکی، معتقد بود که تنها از خود دفاع کرده است. به همین ترتیب، آل کاپون، خطرناک‌ترین رئیس مافیای شیکاگو، با گریه در مصاحبه‌ها می‌گفت که بهترین سال‌های عمرش را صرف ایجاد سرگرمی و رفاه برای مردم کرده و در عوض فقط ناسپاسی و بدنامی دیده است.

یافته‌های آزمایشگاهی روان‌شناس شهیر، بی. اف. اسکینر (B.F. Skinner)، این پدیده را به صورت تجربی اثبات کرده است. آزمایش‌های او روی حیوانات و انسان‌ها نشان داد که پاداش دادن به رفتار مطلوب، بسیار سریع‌تر و پایدارتر از تنبیه رفتار نامطلوب منجر به یادگیری می‌شود. سرزنش و انتقاد هرگز به تغییرات رفتاری پایدار منتهی نمی‌شود، بلکه تنها روحیه فرد را تضعیف کرده و انگیزه درونی او را از بین می‌برد.

نامه ارسال‌نشده آبراهام لینکلن به ژنرال مید

پس از نبرد گتیسبورگ در جنگ داخلی آمریکا، ارتش ژنرال لی در محاصره رودخانه طغیان‌کرده پوتوماک گرفتار شده بود. آبراهام لینکلن به ژنرال مید دستور داد فوراً حمله کند و جنگ را همان‌جا به پایان برساند. اما مید تعلل کرد، شورای مشورتی تشکیل داد و در نهایت ژنرال لی گریخت. لینکلن که به شدت خشمگین و ناامید شده بود، نامه‌ای تند و انتقادی برای مید نوشت و خطای بزرگ او را به رخش کشید. اما لینکلن هرگز آن نامه را پست نکرد؛ نامه سال‌ها پس از مرگش در میان اسناد او پیدا شد. او درک کرده بود که تحقیر فرمانده‌ای که در میدان نبرد جان خود را به خطر می‌اندازد، تنها روحیه او را نابود می‌کند و سودی برای آینده جنگ ندارد.

از هیچ‌کس بد نخواهم گفت و در عوض، تمام خوبی‌هایی را که از هر فردی می‌شناسم به زبان خواهم آورد. هر ابلهی می‌تواند انتقاد، محکوم و شکایت کند و اکثر ابلهان نیز چنین می‌کنند، اما درک کردن و بخشیدن نیازمند منش و خویشتن‌داری است.
— بنجامین فرانکلین

تنها یک راه در جهان وجود دارد که بتوانید کسی را به انجام کاری ترغیب کنید و آن این است که کاری کنید خودِ او بخواهد آن کار را انجام دهد. زیگموند فروید معتقد بود تمام کارهای انسان از دو انگیزه سرچشمه می‌گیرد: غریزه جنسی و میل به بزرگ بودن. پروفسور جان دیویی، فیلسوف بزرگ آمریکایی، این مفهوم را دقیق‌تر بیان کرد و گفت عمیق‌ترین محرک در سرشت انسان، «میل به مهم بودن» (The Desire to Be Important) است. این عطش روانی همان عاملی است که انسان‌ها را به ساختن تمدن‌ها، نوشتن شاهکارهای ادبی، خرید لباس‌های گران‌قیمت و حتی در صورت ناکامی، به سمت جنایت یا جنون‌های خودبزرگ‌بینی در تیمارستان‌ها سوق می‌دهد.

عمیق‌ترین اصل در سرشت انسان، عطش سیری‌ناپذیر برای مورد قدردانی قرار گرفتن است؛ این یک آرزو یا تمایل ساده نیست، بلکه یک نیاز حیاتی و سوزان روانی است.
— ویلیام جیمز

حقوق یک میلیون دلاری چارلز شواب در صنعت فولاد

اندرو کارنگی به چارلز شواب سالانه یک میلیون دلار (معادل بیش از صدها میلیون دلار امروزی) حقوق می‌داد، نه به این خاطر که شواب بیشتر از مهندسان دیگر درباره ساخت فولاد می‌دانست، بلکه به دلیل نبوغ بی‌نظیرش در مدیریت انسان‌ها. شواب راز موفقیت خود را چنین شرح می‌داد: «بزرگ‌ترین دارایی من توانایی برانگیختن اشتیاق در میان افراد است. من معتقدم بهترین راه برای شکوفا کردن توانایی‌های یک فرد، قدردانی و تشویق است. هیچ‌چیز به اندازه انتقاد از مافوق، جاه‌طلبی و خلاقیت زیردستان را نمی‌کشد. من همیشه مشتاق تحسین کردن و بیزار از عیب‌جویی هستم.»

نکته بسیار ظریف و حیاتی در این بخش، مرز میان «قدردانی صادقانه» (Appreciation) و «تملق و چاپلوسی» (Flattery) است. چاپلوسی ریاکارانه، خودخواهانه و ارزان است و معمولاً توسط افراد باهوش به سرعت تشخیص داده شده و نتیجه معکوس می‌دهد. در مقابل، قدردانی واقعی از صمیم قلب برمی‌خیزد، بدون چشمداشت بیان می‌شود و بر ویژگی‌های مثبت و واقعی فرد متمرکز است. ما اغلب ساعت‌ها وقت صرف فکر کردن به خواسته‌های خود می‌کنیم، اما اگر تنها ده درصد از این زمان را صرف اندیشیدن به نقاط قوت طرف مقابل کنیم، نیازی به تملق‌های دروغین نخواهیم داشت.

اگر عسل می‌خواهید، به کندو لگد نزنید

راز بزرگ برخورد با مردم: تغذیه عمیق‌ترین عطش انسانی