فصل ۱۲: راهنمای دهم؛ پرورش خنده، آواز و رقص و رهایی از نقاب خونسردی و کنترل همیشگی

دهمین و آخرین راهنمای زیستن با تمام وجود، پرورش خنده، آواز و رقص و رها کردن نقاب باحال و خونسرد بودن (Being Cool) و کنترل همیشگی است. شاید در نگاه اول تعجب‌آور باشد که یک پژوهشگر جدی دانشگاهی، کتاب علمی خود را با توصیه به آواز خواندن و رقصیدن به پایان برساند؛ اما برنه براون توضیح می‌دهد که از آغاز تاریخ بشر، در تمام فرهنگ‌ها و قبایل، این سه کنش (خندیدن از ته دل، هم‌خوانی و حرکت موزون بدن) زبان جهانی پیوند عاطفی و معنوی بوده‌اند؛ چه در اوج جشن و سرور، و چه در اعماق سوگواری و تسلی دادن به یکدیگر.

ما باید هر روزی را که در آن دست‌کم یک بار نرقصیده‌ایم، روزی از دست رفته به حساب آوریم؛ و هر حقیقتی را که با خنده‌ای همراه نباشد، حقیقتی ناقص بدانیم.

پس چرا ما در بزرگسالی تا این حد از خندیدن با صدای بلند، خواندن با موسیقی یا رقصیدن آزادانه خجالت می‌کشیم؟ زیرا ما اسیر زره خونسرد به نظر رسیدن و همیشه تحت کنترل بودن (Always in Control) هستیم! در فرهنگ ما، «باحال و شیک بودن» یعنی هیچ هیجانی را با شدت نشان ندهیم؛ نه بیش از حد ذوق‌زده شویم، نه با صدای بلند بخندیم و نه کاری بکنیم که احمقانه یا ناهماهنگ به نظر برسد. این زره کنترل هیجانی در واقع چیزی نیست جز ترس فلج‌کننده از آسیب‌پذیری و تمسخر دیگران.

برنه براون تمایزی بسیار مهم میان خنده اصیل و تمسخر، طعنه و کنایه (Sarcasm / Smirk) قائل می‌شود. خنده‌ای که از صمیم قلب برمی‌خیزد، یعنی خندیدن «با» دیگران که به ایجاد صمیمیت، رهایی و شفای زخم‌ها کمک می‌کند. اما پوزخند زدن، دست انداختن دیگران و استفاده از طنز تلخ و کنایه‌آمیز، یعنی خندیدن «به» دیگران؛ مکانیسمی دفاعی که هدفش ایجاد فاصله، پنهان کردن آسیب‌پذیری و قرار دادن خود در موضع قدرت کاذب است.

زمانی که ما جرات می‌کنیم نقاب «آدم جدی و همیشه تحت کنترل» را کنار بگذاریم، با فرزندانمان روی فرش اتاق نشیمن برقصیم، در ماشین با صدای بلند با آهنگ محبوبمان هم‌خوانی کنیم و به اشتباهات کوچک روزمره خودمان از ته دل بخندیم، به بالاترین سطح از آزادی روحی و اصالت دست یافته‌ایم. این دقیقاً همان نقطه‌ای است که هر ده راهنمای زیستن با تمام وجود به هم می‌رسند.

وقتی شجاعت این را پیدا می‌کنیم که احمقانه به نظر برسیم، وقتی از قضاوت تماشاگران نمی‌ترسیم و به خودمان اجازه می‌دهیم با تمام وجود بخندیم، بخوانیم و برقصیم، در واقع به جهان اعلام می‌کنیم که آزادی روح ما بسیار ارزشمندتر از تایید دیگران است.